Янгиликлар
Куч – бирликда, файз-у барака – аҳилликда...
Давлатимиз раҳбари қорақалпоғистонлик фаоллар ва жамоатчилик вакиллари билан учрашувда бўлиб ўтган кўнгилсиз воқеликларни навбатдаги синов, бу синовни аҳиллик билан ортда қолдириш кераклигини таъкидлади. Ҳақ гап. Юрт бошига келган ҳар қандай синов биринчи навбатда аҳилликни талаб қилади. Кейинги икки-уч йилда мамлакатимиз жиддий синовларга дуч келгани сир эмас: Турли табиий офатлар, наинки бир юрт, балки бутун дунё бошига бало бўлган ковид... Ушбу синов ва балолар аҳиллик билан енгилмаяптими? Куч – бирлик ва адолатда экани, тараққиёт шу икки омилга боғлиқлиги исбот талаб этилмайдиган ҳақиқатдир. Ҳудудларда истиқомат қилаётган аҳоли муҳофазаси, саломатлиги, уларнинг ижтимоий ҳаётини яхшилаш борасида кейинги йилларда амалга оширилган ишлар бунга яққол мисол. Қорақалпоғистоннинг ҳар тумани вилоятларга бириктирилгани ватан битта, мақсад муштараклигининг очиқ далолатидир. Қорақалпоғистондаги воқеалар ана шу жипслик, ана шу аҳилликка путур етказмоқчиларнинг фитнаси эканига шубҳа йўқ. Шундан келиб чиқиб, юртбошимиз умумманфаати юзасидан бир гапни қатъий таъкидлади: “Мен барибир, қандай оғир бўлмасин, қонун устуворлигини, жазо муқаррарлигини таъминлайман”. Инкор этиб бўлмас ҳолат шундаки, оломонда мулоҳаза бўлмайди, оломонда жазава устувор бўлади. Талотўпда ҳақиқий фитначилар ким-у уларнинг таъсирига билиб-билмай тушиб қолган кимлар эканини аниқлаш осон иш эмас. Қонун устуворлиги - адолатни таъминлаш, деганидир. Жазодан мақсад эса тарбия, ёмонлик қилганларга тўғри йўлни кўрсатишдан иборатдир. Шахс жавобгарликка тортилади қачонки, у ўзининг ноқонуний хатти-ҳаракатлари билан бошқаларнинг қонун билан қўриқланадиган ҳуқуқ ва манфаатларига путур етказганида! Яна-да соддароқ тушунтирганда, маълум бир айбдор шахснинг маъмурий ёки жиноий жавобгарликка тортилиши у томонидан поймол этилган бошқалар ҳуқуқининг тикланишидир. Гап қонун устуворлиги ҳақида кетар экан, бунга масъул бўлган мустақил суд ҳамда судьялар хусусида ҳам икки оғиз гапиришга эҳтиёж сезилади. Суд-ҳуқуқ тизимида ўтказилаётган ислоҳотлар ва унинг ижобий натижалари халқаро даражада эътироф этилаётгани бор гап. Бу борада муносиб кадрлар тайёрлашга алоҳида эътибор берилаётгани, ўтган қисқа даврда судьяларнинг янги авлоди шаклланаётгани ҳам халқаро экспертларнинг эътиборини тортгани бежиз эмас. Янги авлод судьялари шаклланишида Судьялар олий кенгаши ҳузуридаги Судьялар олий мактаби алоҳида ўрин тутмоқда. Бугунги кунда илк бор судьялик лавозимига тайинланганлар умумий судьялар сонининг 42,3 фозини (541 нафар) ташкил этса, уларнинг 132 нафари Судьялар олий мактабининг битирувчилари ҳисобланади. Жорий йилда мазкур таълим муассасасини 75 нафар тингловчи битириши кутилмоқда, бу ҳам судьялар ҳамжамияти сезиларли равишда янги авлод ҳисобига кенгайишини англатади. Судьялик лавозимига тайёрлаш, танлаш ва тайинлаш бир-бирига боғлиқ жараён. Суддаги адолат тайинловдаги адолатга ҳам боғлиқ экани эътиборга олинса, муносиб кадрларни танлаш ўта муҳим, бир қадар нозик ва долзарб масала экани кўринади. Шунингдек, судьяни ўзи вояга етган ҳудуддан бутунлай бошқа ҳудудга тайинлаш амалиёти кутилганидек самара бермаганини ҳам қайд этиш лозим. Шундан келиб чиқиб, судьялик лавозимига тайинлашда бундай амалиётдан воз кечилмоқда. Негаки, ҳар бир ҳудуднинг ўзига хос жиҳатлари бор: ўзаро муомала-муносабатдан то урф-одатларигача. Қонунлар миллий ва маънавий қадриятларни инобатга олган ҳолда қабул қилиниши нуқтаи назаридан олиб қараганда ҳам бу ижтимоий адолатни таъминлашда зарур омил ҳисобланади. Мазкур факторга барча ҳудудлар, айниқса, Қорақалпоғистон Республикаси судларига судьялар танлаш ва тавсия қилишда алоҳида эътиборга олиниши лозимлиги ўз-ўзидан равшан (изоҳ: Қорақалпоғистон судьялари Судьялар олий кенгаш тақдимномасига асосан Жўқорғи Кенгеси томонидан сайланади). Шунингдек, ўзининг холис ва ҳалоллиги, иш сифати билан намуна бўлаётган судьялар доимий эътиборда. Буни суд тизимида ўзбек, рус, корейс, қозоқ, татар, тожик, туркман, ожарбайжон ва бошқа миллат вакиллари қаторида Қорақалпоқ заминида вояга етган кадрлар ҳам бугунги кунда Судьялар олий кенгаши ва Олий судда, шунингдек пойтахт судларида ҳам муносиб фаолият кўрсатиб келаётганида кўриш мумкин. Зеро, давлат – битта, унда яшаётган халқларнинг миллатига қаралмайди. Кўпмиллатли мамлакатимиз ҳамжиҳатликда барчага намуна бўлиб келаётганига дунё гувоҳ. Бундан кейин ҳам шундай бўлиб қолади. Бошида дўппи, қалпоқ – Ўзбек ва қорақалпоқ: Меҳнаткаш, чайир, танти – Тоза ният, кўнгли оқ. Бир хил урф, ҳам одати, Ёлғонга йўқ тоқати. Шаънига туширмас доғ – Шундадир саодати. Холмўмин Ёдгоров, Ўзбекистон Республикаси Судьялар олий кенгаши раиси
Р А С М И Й А Х Б О Р О Т
“Telegram” менссенжеридаги “deputat_kusherbayev” каналида эълон қилинган («Судъя прокурор билан маслаҳатлашди») хабарда баён этилган ҳолатлар юзасидан айни пайтда хизмат текшируви ўтказилмоқда. Хизмат текшируви Тошкент вилояти судлари судьялар малака ҳайъати томонидан олиб борилаётир. Натижаси юзасидан қўшимча ахборот берилади. Судьялар олий кенгашиматбуот хизмати
Тармоқларда хабар тарқади: эмишки, Хоразмда...
Дарҳақиқат, шундай: ижтимоий тармоқларда хабар тарқалди: “Хоразмда судья марҳумни судга чақиртирди!”. Ақли расо одам бундай хабарларга катта шубҳа билан қараши аниқ. Бироқ хабар муаллифи “...вафот этгани борасида судга маълумотнома келтириб берганига қарамай судья марҳумни учинчи шахс сифатида жалб қилаверган”, дея комил ишонч таъкид этадики, бу фойдаланувчилар эътиборини янаям кўпроқ жалб этишини турган гап. Хабар остига қолдирилаётган изоҳларни-ку, айтманг... Аслида-чи? Хоразмлик Комил Матчанов 2018 йилда маъмурий судга ариза билан мурожаат қилгани рост. Ўша йили суднинг тегишли қарори чиққани ҳам тўғри. 2022 йилнинг май ойига келиб Б.Эгамбердиев (2018 йилдаги судда тараф сифатида иштирок этган) давлат органига мажбурият юклашни сўраб судга мурожаат қилади. Аризага 2018 йилда ўзи тараф сифатида иштирок этган суд қарори ва бошқа ҳужжатлар илова қилиниши ўз-ўзидан маълум Судья ариза ва унга илова қилган ҳужжатлар билан танишиб, ишни суд мажлисида кўришга тайинлайди ҳамда вақти ва санаси ҳақида тарафларга маълум қилади. Бу пайтга келиб (2022 йил, 13 май), К. Матчанов вафот этгани (марҳум 2018 йилнинг 6 декабрь куни омонатини топширган), бундан судья бехабар бўлиши мумкинми? Албатта. Чунки, ишни суд мажлисида кўришга тайинлаш жараёнида тарафларнинг номаи аъмолидан тортиб, қайларда юргани-ю нималар бандлиги ёки вафот этган-этмагани текширилмайди. Ҳамма-ҳаммасига суд мажлисида аниқлик киритилади. Шундай бўлди ҳам. 2022 йил 18 май куни суд ажрими билан марҳум К. Матчановнинг ўғли Н. Матчанов ҳуқуқий ворис деб топилиб, низо предметига нисбатан манфаатдор шахс сифатида ишга жалб қилинган. Ушбу суд ажрими “...судга маълумотнома келтириб берганига қарамай судья марҳумни учинчи шахс сифатида жалб қилавергани” бекор гап эканини тасдиқлайди. Бор гап шу. Ушбу баёнлар билан нима қилиб бўлсаям судья ҳимоя қилинаётгани йўқ, балки ҳолатга изоҳ ўлароқ, турли шубҳа-гумонларга ойдинлик киритилмоқда, холос. Чунки, ҳазилакам айб қўйлаётгани йўқ: танганинг фақат бир томони кўрсатилган ҳолда ўта-ўта бўрттирилган хабарлар наинки битта судья, балки бутун тизимга нисбатан нотўғри қарашлар шаклланиши эҳтимолини юзага келтиради. Иш бўйича суд қандай қарор чиқарди, ундан тарафларнинг рози-норозилиги – алоҳида масала. Бу ўринда норози тараф юқори инстанция судига шикоят ҳуқуқига эга эканини эслатиш кифоя (суд ҳужжатларига ҳуқуқий баҳо бериш Судьялар олий кенгаши ваколатига кирмайди). Иккинчидан, шахснинг ўз фикрини эркин ифода этиш ҳуқуқига ҳам ҳеч ким шак келтирмайди. Фақат у одоб доирасида, холис ва асосли бўлиши керак. Яна бир қўшимчаки, масаланинг ҳуқуқий жиҳатидан ташқари маънавий-ахлоқий томонлари ҳам бор. Яъниким, вафот этган инсон билан боғлиқ масалада ижтимоий тармоқларда бонг ураркан, жилла қурса, марҳумнинг руҳига озор етиши ёки яқинлари ярасини янгилаши мумкинлигини эътибордан соқит қилмаслик лозим. Чунки, яқинларни йўқотмоқ тезда унутиладиган мусибат саналмайди. Судьялар олий кенгаши матбуот хизмати
Ишонч телефони
Сизда ариза, шикоят ёки таклифлар мавжудми? Судьялар олий кенгашига ишонч телефонлари орқали мурожаат қилинг!
71 200-26-00 ёки 1190